Από τα νυχτερινά ξυπνήματα μέχρι τα σχόλια των συγγενών, η πιο χρήσιμη στήριξη μειώνει το φορτίο της νέας μητέρας, σέβεται τις επιλογές της και αναγνωρίζει έγκαιρα πότε χρειάζεται ειδικός.
Η διεθνής Παγκόσμια Εβδομάδα Θηλασμού, από 1 έως 7 Αυγούστου, στρέφει φέτος τη συζήτηση σε όσα αποδεδειγμένα βοηθούν τις μητέρες να πετύχουν τον στόχο που οι ίδιες έχουν θέσει. Στο σπίτι, ο σύντροφος είναι συχνά ο πιο άμεσος κρίκος αυτής της υποστήριξης. Όχι ως «ειδικός» που διορθώνει, ούτε ως θεατής που περιμένει οδηγίες, αλλά ως ισότιμος γονέας που αποφορτίζει την καθημερινότητα. Το άρθρο αφορά κυρίως οικογένειες με νεογέννητα και μικρά βρέφη, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό, όταν η σωματική ανάρρωση, η έλλειψη ύπνου και η εγκατάσταση του θηλασμού συναντιούνται.
Στήριξη σημαίνει βοήθεια με τη συγκατάθεση της μητέρας
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η UNICEF συστήνουν αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες και συνέχισή του μαζί με συμπληρωματικές τροφές από τον έκτο μήνα. Πρόκειται για σύσταση δημόσιας υγείας, όχι για μέτρο της αξίας ή της επάρκειας μιας μητέρας. Κάθε οικογένεια έχει διαφορετικές ιατρικές, πρακτικές και συναισθηματικές συνθήκες.
Η πρόσθετη υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στη διάρκεια του θηλασμού, σύμφωνα με ανασκόπηση που συνοψίζει ο ΠΟΥ. Ο πραγματικός στόχος, όμως, δεν είναι να συνεχιστεί ο θηλασμός «με κάθε κόστος». Είναι η μητέρα να έχει έγκυρη πληροφόρηση, πρακτική βοήθεια και ελευθερία να αποφασίζει για το σώμα της, σε συνεργασία με τον παιδίατρο, τη μαία ή κατάλληλα καταρτισμένο σύμβουλο θηλασμού όταν χρειάζεται.
8 πρακτικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να βοηθήσει ο σύντροφος
1. Ρωτά πριν αναλάβει ή προτείνει λύση
Η ερώτηση «τι θα σε βοηθούσε περισσότερο τώρα;» είναι πιο χρήσιμη από μια έτοιμη συμβουλή. Η μητέρα μπορεί να θέλει ένα ποτήρι νερό, λίγη ησυχία, βοήθεια με τη στάση ή απλώς κάποιον να την ακούσει χωρίς να προσπαθήσει αμέσως να λύσει το πρόβλημα.
Μια σαφής επιλογή κάνει την απάντηση ευκολότερη όταν είναι κουρασμένη: «Θέλεις να σου φέρω κάτι ή να μείνω δίπλα σου;» Αν πει ότι θέλει χώρο, αυτό δεν είναι απόρριψη. Είναι πληροφορία για το είδος της στήριξης που χρειάζεται εκείνη τη στιγμή.
2. Ετοιμάζει το σημείο του θηλασμού
Πριν από το γεύμα μπορεί να γεμίσει το μπουκάλι νερού, να φέρει ένα εύκολο σνακ, να τοποθετήσει μαξιλάρια, να χαμηλώσει το φως και να βάλει κοντά μια καθαρή πετσέτα ή ό,τι άλλο χρησιμοποιεί η μητέρα. Δεν χρειάζεται να επιβάλει πόσο νερό ή φαγητό «πρέπει» να καταναλώσει. Η κίνηση είναι φροντίδα και διευκόλυνση, όχι μέθοδος ελέγχου της παραγωγής γάλακτος.
Στην ελληνική καθημερινότητα, όπου φίλοι και συγγενείς συχνά ρωτούν τι να φέρουν στη νέα μαμά, ο σύντροφος μπορεί να ζητήσει ένα μαγειρεμένο φαγητό, φρούτα ή βοήθεια με τα ψώνια αντί για ακόμη ένα αντικείμενο για το μωρό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Δώρα για baby shower που θα θυμάται κάθε νέα μαμά (από μαμάδες που έχουν δοκιμάσει τα πάντα)
3. Χτίζει τον δικό του δεσμό με το μωρό, χωρίς να διεκδικεί το τάισμα
Το δέσιμο δεν δημιουργείται μόνο μέσα από τη σίτιση. Η αλλαγή πάνας, το ντύσιμο, το μπάνιο, η αγκαλιά, η επαφή δέρμα με δέρμα όταν ο ενήλικας είναι ξύπνιος και το ήρεμο περπάτημα στο σπίτι είναι ουσιαστικοί τρόποι συμμετοχής. Μετά τον θηλασμό, ο σύντροφος μπορεί επίσης να κρατήσει το μωρό όρθιο, αν χρειάζεται, και να αναλάβει την προσπάθεια για ρέψιμο ή την αλλαγή πάνας.
Έτσι η μητέρα δεν χρειάζεται να παραδώσει έναν θηλασμό για να νιώσει ο άλλος γονέας ότι έχει ρόλο. Παράλληλα, το μωρό μαθαίνει ότι η παρηγοριά, η ασφάλεια και η φροντίδα μπορούν να έρθουν και από δεύτερο πρόσωπο.
4. Αναλαμβάνει ολόκληρες δουλειές, όχι μόνο μικρές «βοήθειες»
Η φράση «πες μου τι να κάνω» αφήνει στη μητέρα την ευθύνη να παρατηρήσει, να οργανώσει και να αναθέσει. Πιο αποτελεσματικό είναι ο σύντροφος να αναλάβει σταθερά συγκεκριμένα πεδία, όπως τα πλυντήρια, το μαγείρεμα, τα ψώνια, τα πιάτα, τα μεγαλύτερα παιδιά ή την επικοινωνία με το φαρμακείο και τον παιδίατρο.
Ανάληψη σημαίνει ότι βλέπει τι λείπει, το προγραμματίζει και το ολοκληρώνει χωρίς υπενθύμιση. Αν χρησιμοποιείται θήλαστρο, μπορεί να πλένει και να αποθηκεύει σωστά τα εξαρτήματα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, χωρίς να θεωρεί αυτονόητο ότι η μητέρα θέλει να κάνει άντληση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Εργασία και Μητρότητα: Συνδύασε την Καριέρα με την Οικογένειά σου
5. Συμφωνεί μαζί της ένα ρεαλιστικό νυχτερινό πλάνο
Όταν το μωρό θηλάζει απευθείας, ο σύντροφος μπορεί να το φέρνει στη μητέρα, να αναλαμβάνει την αλλαγή πάνας όταν χρειάζεται, να το ηρεμεί μετά το γεύμα και να το επιστρέφει στον ασφαλή χώρο ύπνου του. Ακόμη και είκοσι λεπτά λιγότερης εγρήγορσης σε κάθε ξύπνημα μπορούν να κάνουν τη νύχτα πιο διαχειρίσιμη.
Αν η μητέρα θέλει να προσφέρει αντλημένο γάλα, η χρονική στιγμή και ο τρόπος χρειάζεται να ταιριάζουν στον δικό της στόχο και, ιδιαίτερα στην αρχή, να συζητηθούν με επαγγελματία υγείας. Το μπιμπερό δεν πρέπει να εισάγεται μόνο για να αισθανθεί χρήσιμος ο σύντροφος. Για λόγους ασφαλούς ύπνου, κανένας ενήλικας δεν πρέπει να αποκοιμιέται με το βρέφος σε καναπέ ή πολυθρόνα.
6. Βάζει όρια σε επισκέψεις και ανεπιθύμητες συμβουλές
Ο σύντροφος μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο, όχι ως εκπρόσωπος που μιλά αντί για τη μητέρα. Ρωτά πρώτα αν θέλει επίσκεψη, πόση διάρκεια αντέχει και αν επιθυμεί να θηλάσει ιδιωτικά. Έπειτα αναλαμβάνει το πρακτικό μέρος, από το να ορίσει ώρα μέχρι να κλείσει ευγενικά μια κουραστική επίσκεψη.
Μια χρήσιμη φράση προς συγγενείς είναι: «Ευχαριστούμε, ακολουθούμε το πλάνο που έχουμε συζητήσει με τη μαία και τον παιδίατρο. Αν χρειαστούμε ιδέες, θα ρωτήσουμε». Έτσι προστατεύει τη μητέρα από συγκρίσεις και σχόλια χωρίς να δημιουργεί περιττή σύγκρουση.
7. Μαθαίνει τα βασικά σημάδια, χωρίς να μετατρέπεται σε ελεγκτή
Ο σύντροφος μπορεί να μάθει να αναγνωρίζει πρώιμα σημάδια πείνας, να παρατηρεί αν ακούγεται κατάποση και να γνωρίζει ότι οι πάνες και η σταθερή αύξηση βάρους δίνουν χρήσιμες πληροφορίες. Από την πέμπτη ημέρα και μετά, τουλάχιστον έξι βαριές, βρεγμένες πάνες το 24ωρο αποτελούν ένα από τα σημάδια επαρκούς πρόσληψης γάλακτος, όχι όμως το μοναδικό κριτήριο.
Αν η μητέρα το θέλει, μπορεί να κρατά μια απλή σημείωση για γεύματα και πάνες τις πρώτες ημέρες. Δεν βγάζει όμως συμπέρασμα ότι «δεν έχει γάλα» επειδή το μωρό ζητά συχνά στήθος ή κλαίει. Όταν υπάρχει ανησυχία, οργανώνει εγκαίρως επικοινωνία με μαία, παιδίατρο ή πιστοποιημένο σύμβουλο γαλουχίας και πηγαίνει μαζί της, ώστε να ακούσουν και οι δύο τις ίδιες οδηγίες.
8. Στηρίζει την ενημερωμένη επιλογή, ακόμη κι αν αλλάξει το αρχικό πλάνο
Μερικές μητέρες θέλουν αποκλειστικό θηλασμό, άλλες επιλέγουν άντληση, μικτή διατροφή ή διακοπή. Μερικές αλλάζουν στόχο επειδή εμφανίστηκε πόνος, εξάντληση, ιατρική ανάγκη ή επειδή απλώς αυτό είναι καλύτερο για τις ίδιες. Η στήριξη δεν εξαρτάται από το αν η απόφαση συμφωνεί με την αρχική προσδοκία του ζευγαριού.
Ο σύντροφος μπορεί να πει: «Θέλω να έχεις σωστή ενημέρωση και να είσαι καλά. Θα οργανώσουμε μαζί ό,τι αποφασίσεις». Αυτή η στάση προστατεύει τη μητέρα από την ενοχή και κρατά στο κέντρο τόσο τις ανάγκες του βρέφους όσο και τη δική της σωματική και ψυχική υγεία.
Στήριξη ή ακύρωση; Η διαφορά φαίνεται στις λέξεις
| Υποστηρικτική στάση | Στάση που ακυρώνει |
|---|---|
| «Θέλεις να καλέσω τη μαία για να σε βοηθήσει με τον πόνο;» | «Κάνεις κάτι λάθος, δεν γίνεται να πονάς έτσι» |
| «Να αναλάβω το μωρό μετά το γεύμα για να ξαπλώσεις;» | «Αφού εσύ θηλάζεις, δεν μπορώ να κάνω πολλά» |
| «Πες μου αν θέλεις επισκέψεις σήμερα» | «Η μητέρα μου θα έρθει, ξέρει από αυτά» |
| «Ας ρωτήσουμε τον παιδίατρο αν ανησυχούμε για το βάρος» | «Το μωρό κλαίει, άρα το γάλα σου δεν φτάνει» |
| «Θα σε στηρίξω αν χρειαστεί να αλλάξει το πλάνο» | «Μην τα παρατήσεις τώρα» |
Πότε η πρακτική βοήθεια δεν αρκεί
Ο σύντροφος δεν χρειάζεται να κάνει διάγνωση. Χρειάζεται να αναγνωρίζει ότι ορισμένα σημάδια απαιτούν έγκαιρη επικοινωνία με επαγγελματία υγείας:
- Έντονος ή επίμονος πόνος στον θηλασμό, πληγωμένες θηλές, στήθος που είναι ζεστό, πρησμένο ή πολύ επώδυνο, σκληρό σημείο, πυρετός, ρίγος ή συμπτώματα που θυμίζουν γρίπη χρειάζονται συμβουλή από μαία ή γιατρό. Αυτά μπορεί να συνδέονται με κακή προσκόλληση, απόφραξη πόρου ή μαστίτιδα και δεν είναι κάτι που η μητέρα πρέπει απλώς να υπομείνει.
- Βρέφος που δυσκολεύεται να ξυπνήσει για να φάει, θηλάζει αισθητά λιγότερο, έχει λιγότερες βρεγμένες πάνες από το αναμενόμενο, δεν παίρνει βάρος όπως αναμένεται ή προκαλεί οποιαδήποτε ανησυχία για την εγρήγορση και την κατάστασή του χρειάζεται άμεση επικοινωνία με παιδίατρο ή τη μαιευτική ομάδα.
- Επίμονη απόγνωση ή έντονο άγχος, αδυναμία λειτουργίας, σύγχυση, ψευδαισθήσεις ή σκέψεις βλάβης προς τον εαυτό ή το μωρό απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια. Η φροντίδα της ψυχικής υγείας είναι μέρος της μεταγεννητικής φροντίδας, όχι προσωπική αποτυχία.
Ο πιο χρήσιμος ρόλος είναι αυτός του ισότιμου γονέα
Ο σύντροφος δεν χρειάζεται να γίνει βοηθός που περιμένει εντολές ή επόπτης που αξιολογεί κάθε γεύμα. Χρειάζεται να γίνει ισότιμος γονέας που αναλαμβάνει ευθύνη, προστατεύει τον χρόνο ξεκούρασης και διευκολύνει την πρόσβαση σε έγκυρη βοήθεια. Ο καλός δείκτης δεν είναι πόσες συμβουλές έδωσε, αλλά αν η μητέρα νιώθει ότι ακούγεται, ότι το φορτίο της μειώθηκε και ότι μπορεί να αλλάξει γνώμη χωρίς φόβο ή ενοχή.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη συμβουλή παιδιάτρου, μαίας, γιατρού ή πιστοποιημένου συμβούλου γαλουχίας.
