Πώς το άγχος αλλάζει τον τρόπο που τρώμε

Το άγχος δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεσή μας ή τον ύπνο μας. Πολύ συχνά αλλάζει και τον τρόπο που τρώμε, άλλοτε ύπουλα και άλλοτε με τρόπο που γίνεται άμεσα αντιληπτός. Αν έχεις πιάσει τον εαυτό σου να τσιμπολογά χωρίς πείνα ή, αντίθετα, να ξεχνάς τελείως το φαγητό σε περιόδους πίεσης, δεν είσαι μόνος. Το έχω ζήσει κι εγώ και όσο το παρατηρώ, τόσο καταλαβαίνω πόσο στενή είναι η σχέση ανάμεσα στο άγχος και τη διατροφή.

Σε αυτό το άρθρο θα δούμε πώς το στρες επηρεάζει τις διατροφικές μας επιλογές, γιατί οδηγεί σε υπερφαγία ή απώλεια όρεξης και, κυρίως, τι μπορούμε να κάνουμε πρακτικά για να επαναφέρουμε μια πιο ισορροπημένη σχέση με το φαγητό.

Πώς αντιδρά το σώμα στο άγχος

Όταν αγχωνόμαστε, το σώμα μπαίνει σε κατάσταση συναγερμού. Εκκρίνονται ορμόνες, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, που έχουν έναν βασικό στόχο, να μας βοηθήσουν να αντεπεξέλθουμε σε μια απειλή. Το πρόβλημα είναι ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής κρατά αυτόν τον μηχανισμό ενεργό για πολύ περισσότερο από όσο χρειάζεται.

Η αυξημένη κορτιζόλη επηρεάζει άμεσα την όρεξη. Σε κάποιους ανθρώπους την αυξάνει, σε άλλους τη μειώνει. Και στις δύο περιπτώσεις, το σώμα παύει να ακούει τα φυσικά σήματα πείνας και κορεσμού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ο πιο απλός τρόπος για να τρώτε καλά με συνέπεια

Γιατί το άγχος μας οδηγεί σε συναισθηματικό φαγητό

Το λεγόμενο συναισθηματικό φαγητό δεν έχει να κάνει με πείνα, αλλά με ανακούφιση. Όταν είμαστε στρεσαρισμένοι, ο εγκέφαλος αναζητά κάτι που θα μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα άμεσα. Εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, λιπαρά και αλάτι.

Συνήθως συμβαίνει γιατί:

• Αυτά τα τρόφιμα ενεργοποιούν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου.
• Προσφέρουν στιγμιαία αίσθηση χαλάρωσης ή παρηγοριάς.
• Είναι εύκολα προσβάσιμα, ειδικά σε περιόδους έντονης κούρασης.

Το θέμα είναι ότι η ανακούφιση κρατά λίγο. Μετά έρχεται συχνά η ενοχή, η δυσφορία ή το φούσκωμα, που τελικά αυξάνουν ακόμα περισσότερο το άγχος.

Όταν το άγχος κόβει την όρεξη

Υπάρχει και η άλλη όψη. Σε έντονες αγχωτικές περιόδους, κάποιοι άνθρωποι χάνουν εντελώς την όρεξή τους. Το σώμα παραμένει σε διαρκή εγρήγορση και η πέψη περνά σε δεύτερη μοίρα.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

• Παράλειψη γευμάτων.
• Μειωμένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών.
• Πτώση ενέργειας και συγκέντρωσης.

Και εδώ δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, γιατί η κακή διατροφή κάνει το σώμα πιο ευάλωτο στο στρες.

Πώς επηρεάζονται οι διατροφικές μας επιλογές

Το άγχος δεν αλλάζει μόνο το πόσο τρώμε, αλλά και το τι τρώμε. Συχνά παρατηρώ ότι σε πιεσμένες περιόδους:

• Μειώνεται η κατανάλωση φρέσκων τροφών, όπως φρούτα και λαχανικά.
• Αυξάνονται τα έτοιμα γεύματα και τα πρόχειρα σνακ.
• Τρώμε πιο γρήγορα, χωρίς επίγνωση της ποσότητας.

Αυτό δεν είναι θέμα χαρακτήρα ή πειθαρχίας. Είναι καθαρά βιολογική αντίδραση σε συνδυασμό με συνήθειες.

Πρακτικοί τρόποι για να διαχειριστείς το άγχος στο φαγητό

Η λύση δεν είναι η αυστηρή δίαιτα, ειδικά όταν είμαστε αγχωμένοι. Αυτό που βοηθά είναι μικρά, ρεαλιστικά βήματα.

1. Παρατήρησε χωρίς κριτική

Πριν αλλάξεις οτιδήποτε, απλώς παρατήρησε. Ρώτα τον εαυτό σου αν πεινάς πραγματικά ή αν αναζητάς ανακούφιση. Ακόμα κι αν επιλέξεις να φας, αυτή η επίγνωση μειώνει την ένταση.

2. Δημιούργησε σταθερά γεύματα

Ακόμα και αν δεν πεινάς πολύ, προσπάθησε να έχεις:

• Ένα ισορροπημένο πρωινό.
• Ένα κανονικό μεσημεριανό.
• Ένα ελαφρύ βραδινό.

Η σταθερότητα βοηθά το σώμα να νιώσει ασφάλεια.

3. Επίλεξε τροφές που στηρίζουν το νευρικό σύστημα

Κάποιες τροφές βοηθούν περισσότερο σε περιόδους στρες:

• Τροφές πλούσιες σε μαγνήσιο, όπως ξηροί καρποί και όσπρια.
• Πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα για σταθερό σάκχαρο.
• Σύνθετους υδατάνθρακες, όπως βρώμη και καστανό ρύζι.

4. Φάε πιο συνειδητά

Δεν χρειάζεται να είναι τέλειο. Αρκεί να:

1. Καθίσεις, έστω για λίγα λεπτά.
2. Αφήσεις το κινητό στην άκρη.
3. Μασήσεις πιο αργά.

Αυτά τα απλά βήματα βοηθούν τον εγκέφαλο να καταλάβει πότε χορταίνεις.

5. Βρες εναλλακτικούς τρόπους εκτόνωσης

Αν το φαγητό έχει γίνει ο βασικός τρόπος διαχείρισης άγχους, δοκίμασε να προσθέσεις κι άλλα εργαλεία:

• Μια σύντομη βόλτα.
• Μερικές βαθιές αναπνοές.
• Λίγη μουσική ή ένα ζεστό ντους.

Δεν αντικαθιστούν το φαγητό, απλώς μειώνουν την ένταση πριν φτάσεις εκεί.

Το φαγητό δεν είναι ο εχθρός

Το πιο σημαντικό που έχω καταλάβει είναι αυτό, το φαγητό δεν φταίει για το άγχος μας. Ούτε χρειάζεται να το ελέγχουμε με ενοχές. Όταν αρχίζουμε να βλέπουμε τη διατροφή σαν σύμμαχο και όχι σαν πεδίο μάχης, τότε αλλάζει και η συμπεριφορά μας.

Το άγχος μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που τρώμε, αλλά δεν καθορίζει για πάντα τη σχέση μας με το φαγητό. Με λίγη κατανόηση, πρακτικές κινήσεις και περισσότερη ευγένεια προς τον εαυτό μας, μπορούμε να ξαναβρούμε την ισορροπία, ακόμα και στις πιο απαιτητικές περιόδους.