Η συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι ένας όρος που ακούγεται συχνά σε συζητήσεις για σχέσεις, αλλά σπάνια εξηγείται με τρόπο πρακτικό. Πολλές γυναίκες την αναζητούν επειδή νιώθουν ότι κάτι λείπει από μια σχέση, χωρίς να μπορούν να το ονομάσουν ξεκάθαρα. Δεν πρόκειται για υπερβολική ευαισθησία ούτε για συνεχή συναισθηματική έκθεση. Στην πράξη, αφορά τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να συνδέεται, να ανταποκρίνεται και να είναι παρών συναισθηματικά, χωρίς να κρύβεται ή να αποφεύγει.
Το άρθρο αυτό εξηγεί τι σημαίνει συναισθηματική διαθεσιμότητα στην καθημερινότητα, πώς φαίνεται στις σχέσεις και πώς μπορεί να καλλιεργηθεί, τόσο προς τον εαυτό όσο και προς τους άλλους.
Τι είναι η συναισθηματική διαθεσιμότητα
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι η ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα συναισθήματά του, να τα εκφράζει με σαφήνεια και να ανταποκρίνεται στα συναισθήματα του άλλου. Δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι πάντα χαρούμενος, ήρεμος ή διαθέσιμος κάθε στιγμή. Σημαίνει όμως ότι δεν αποφεύγει τη συναισθηματική επαφή όταν αυτή είναι απαραίτητη.
Ένα συναισθηματικά διαθέσιμο άτομο μπορεί να ακούσει χωρίς να αμυνθεί, να μιλήσει χωρίς να επιτίθεται και να παραμείνει παρόν ακόμα και σε δύσκολες συζητήσεις. Αντίθετα, η συναισθηματική μη διαθεσιμότητα εμφανίζεται συχνά ως αποστασιοποίηση, σιωπή, υπεκφυγές ή αλλαγή θέματος όταν τα πράγματα γίνονται πιο ουσιαστικά.
Σημαντικό είναι ότι η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν είναι χαρακτηριστικό προσωπικότητας που είτε υπάρχει είτε όχι. Είναι δεξιότητα που επηρεάζεται από εμπειρίες, φόβους, προηγούμενες σχέσεις και επίπεδο αυτογνωσίας.
Πώς φαίνεται στην καθημερινή συμπεριφορά
Στην πράξη, η συναισθηματική διαθεσιμότητα φαίνεται μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Δεν χρειάζονται μεγάλες δηλώσεις ή δραματικές κινήσεις.
Ένα άτομο που είναι συναισθηματικά διαθέσιμο:
- απαντά όταν ρωτηθεί πώς νιώθει, ακόμα κι αν δεν έχει έτοιμη λύση
- αναγνωρίζει το συναίσθημα του άλλου, χωρίς να το ακυρώνει
- δεν εξαφανίζεται συναισθηματικά μετά από μια σύγκρουση
- μπορεί να ζητήσει χρόνο, χωρίς να κλείνεται εντελώς
Αντίθετα, η έλλειψη συναισθηματικής διαθεσιμότητας συχνά εκφράζεται ως λογικοποίηση των πάντων, ειρωνεία, απόσταση ή υπερβολική ενασχόληση με πρακτικά θέματα για να αποφευχθεί η ουσία. Για παράδειγμα, όταν κάποια εκφράζει ότι νιώθει μόνη μέσα στη σχέση και λαμβάνει ως απάντηση μια τεχνική λύση αντί για κατανόηση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Mental clutter: όταν το μυαλό δεν ξεκουράζεται
Συναισθηματική διαθεσιμότητα στις σχέσεις
Στις ερωτικές σχέσεις, η συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι βασικό στοιχείο σύνδεσης και ασφάλειας. Δεν αρκεί η χημεία ή η κοινή καθημερινότητα αν δεν υπάρχει διάθεση για ουσιαστική επαφή.
Μια σχέση χωρίς συναισθηματική διαθεσιμότητα μπορεί να λειτουργεί πρακτικά, αλλά αφήνει συχνά το ένα ή και τα δύο άτομα με αίσθηση κενού. Υπάρχει επικοινωνία, αλλά όχι σύνδεση. Συζητήσεις, αλλά όχι μοίρασμα.
Στην πράξη, αυτό φαίνεται όταν:
- τα προβλήματα αποφεύγονται αντί να λύνονται
- τα συναισθήματα χαρακτηρίζονται υπερβολικά ή ανούσια
- η ευαλωτότητα αντιμετωπίζεται ως αδυναμία
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν σημαίνει ότι μια σχέση δεν έχει δυσκολίες. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει χώρος να ειπωθούν και να αντέχονται.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι
Η συναισθηματική μη διαθεσιμότητα σπάνια είναι επιλογή. Συνήθως λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας. Άτομα που έχουν πληγωθεί, απορριφθεί ή μεγαλώσει σε περιβάλλον όπου τα συναισθήματα δεν είχαν χώρο, μαθαίνουν να τα κρατούν μέσα τους.
Ο φόβος της απόρριψης, της εξάρτησης ή της απώλειας ελέγχου κάνει πολλούς να αποφεύγουν τη βαθύτερη επαφή. Η απόσταση δίνει την ψευδαίσθηση ασφάλειας, αλλά μακροπρόθεσμα δημιουργεί μοναξιά.
Είναι επίσης συχνό το φαινόμενο κάποιος να είναι λειτουργικός σε άλλους τομείς της ζωής του, αλλά συναισθηματικά κλειστός στις σχέσεις. Αυτό δεν σημαίνει έλλειψη συναισθημάτων, αλλά δυσκολία στη διαχείρισή τους.
Πώς καλλιεργείται η συναισθηματική διαθεσιμότητα
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα ξεκινά από τη σχέση με τον εαυτό. Όσο πιο άνετα νιώθει κάποια με τα δικά της συναισθήματα, τόσο πιο εύκολα μπορεί να είναι παρούσα και για τους άλλους.
Μερικά πρακτικά βήματα:
- αναγνώριση του συναισθήματος πριν την αντίδραση
- αποδοχή ότι δεν χρειάζεται πάντα λύση, αλλά κατανόηση
- εξάσκηση στην ειλικρινή, απλή έκφραση, χωρίς κατηγορίες
- σεβασμός στα όρια, τόσο τα δικά της όσο και των άλλων
Λειτουργεί γιατί μειώνει την ένταση και χτίζει εμπιστοσύνη. Όταν τα συναισθήματα εκφράζονται με σαφήνεια, δεν χρειάζεται να βγουν με έμμεσους ή παθητικούς τρόπους.
Πώς να αναγνωρίσει μια γυναίκα αν υπάρχει συναισθηματική διαθεσιμότητα
Ένα συχνό ερώτημα είναι πώς μπορεί να καταλάβει κάποια αν ο άνθρωπος που έχει απέναντί της είναι συναισθηματικά διαθέσιμος. Η απάντηση βρίσκεται λιγότερο στα λόγια και περισσότερο στη συνέπεια.
Σημάδια συναισθηματικής διαθεσιμότητας είναι:
- η σταθερή παρουσία, όχι μόνο στις καλές στιγμές
- η ικανότητα να συζητιούνται δύσκολα θέματα χωρίς αποφυγή
- η διάθεση να ακούσει, ακόμα κι αν διαφωνεί
- η ανάληψη ευθύνης για τα συναισθήματά του
Αντίθετα, όταν κάποια νιώθει διαρκώς ότι ζητά περισσότερα απ’ όσα ο άλλος μπορεί ή θέλει να δώσει, αυτό συχνά δεν αφορά υπερβολικές απαιτήσεις, αλλά ασυμβατότητα στη συναισθηματική διαθεσιμότητα.
Κλείσιμο
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν είναι θεωρητική έννοια, αλλά καθημερινή στάση. Φαίνεται στον τρόπο που κάποιος ακούει, μιλά και μένει παρών. Δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά ειλικρίνεια και διάθεση για σύνδεση. Όταν υπάρχει, οι σχέσεις γίνονται πιο ξεκάθαρες, πιο ασφαλείς και λιγότερο κουραστικές. Και όταν λείπει, το κενό γίνεται αισθητό, ακόμα κι αν όλα τα υπόλοιπα δείχνουν να λειτουργούν.
