Το νερό στο αυτί συνήθως απομακρύνεται με ήπιες κινήσεις και σωστό στέγνωμα. Ο πόνος, η φαγούρα, το υγρό ή το πρήξιμο, όμως, μπορεί να δείχνουν εξωτερική ωτίτιδα.
Τον Αύγουστο, οι βουτιές στη θάλασσα και οι ώρες στην πισίνα κάνουν το αίσθημα του «βουλωμένου» αυτιού ιδιαίτερα συχνό. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για νερό που έχει μείνει προσωρινά στον έξω ακουστικό πόρο. Αν όμως προστεθούν πόνος, φαγούρα, έκκριση ή πρήξιμο, δεν συνεχίζουμε με αυτοσχέδιες λύσεις. Το λεγόμενο αυτί του κολυμβητή είναι εξωτερική ωτίτιδα και χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ακολουθεί ο ασφαλής τρόπος να στεγνώσεις τα αυτιά μετά το μπάνιο και τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις.
Τι είναι το αυτί του κολυμβητή
Το αυτί του κολυμβητή, ή οξεία εξωτερική ωτίτιδα, είναι λοίμωξη του έξω ακουστικού πόρου, δηλαδή του καναλιού ανάμεσα στο εξωτερικό αυτί και το τύμπανο. Δεν είναι το ίδιο με τη μέση ωτίτιδα, η οποία αναπτύσσεται πίσω από το τύμπανο.
Όταν το νερό παραμένει στο αυτί, δημιουργεί υγρό περιβάλλον και μπορεί να αποδυναμώσει τη φυσική προστασία που προσφέρουν το δέρμα και το κερί του αυτιού. Έτσι διευκολύνεται ο πολλαπλασιασμός βακτηρίων. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ, CDC, μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αν και εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά, και δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Το κολύμπι δεν είναι η μόνη αιτία. Το ντους, η έντονη εφίδρωση και η υγρασία μπορούν επίσης να αφήσουν νερό στον πόρο. Παράλληλα, η χρήση μπατονέτας, νυχιού ή άλλου αντικειμένου μπορεί να τραυματίσει το λεπτό δέρμα του και να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης.
Πώς στεγνώνεις σωστά το αυτί μετά το μπάνιο
Αν αισθάνεσαι μόνο νερό ή ένα ελαφρύ βούλωμα αμέσως μετά το κολύμπι, χωρίς πόνο, φαγούρα ή υγρό να τρέχει από το αυτί, ακολούθησε αυτή την ήπια διαδικασία:
- Γύρισε το κεφάλι στο πλάι. Κράτησε το αυτί που θέλεις να στεγνώσεις στραμμένο προς τα κάτω και άφησε τη βαρύτητα να βοηθήσει. Δεν χρειάζονται απότομα τινάγματα.
- Τράβηξε απαλά τον λοβό. Με το αυτί προς τα κάτω, μετακίνησε ήπια τον λοβό σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Αυτή η κίνηση μπορεί να βοηθήσει το νερό να βρει έξοδο.
- Σκούπισε μόνο ό,τι βλέπεις. Χρησιμοποίησε καθαρή, μαλακή πετσέτα για το πτερύγιο και την είσοδο του αυτιού. Μην σπρώχνεις τη γωνία της πετσέτας μέσα στον πόρο.
- Δώσε λίγο χρόνο. Μείνε για μερικά λεπτά με το αυτί προς τα κάτω. Συχνά το νερό απομακρύνεται χωρίς άλλη παρέμβαση.
- Αν επιμένει η υγρασία, χρησιμοποίησε πιστολάκι με προσοχή. Επίλεξε τη χαμηλότερη ένταση αέρα και τη χαμηλότερη θερμοκρασία, κράτησέ το περίπου 30 εκατοστά μακριά και κατεύθυνε τον αέρα προς το εξωτερικό αυτί. Η Mayo Clinic συνιστά χαμηλή ρύθμιση και απόσταση περίπου 30 εκατοστών.
Η σωστή σειρά είναι απλή: αποστράγγιση, απαλό σκούπισμα εξωτερικά και, μόνο αν χρειάζεται, αέρας από απόσταση. Για την υπόλοιπη φροντίδα μετά το κολύμπι, μπορείς να δεις και τη σωστή σειρά για σαμπουάν μετά τη θάλασσα ή την πισίνα.
Σταγόνες για στέγνωμα: Πότε δεν τις χρησιμοποιούμε
Υπάρχουν σκευάσματα που βοηθούν στην εξάτμιση της υγρασίας, ενώ στο διαδίκτυο κυκλοφορούν συνταγές με οινόπνευμα και ξίδι. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλες για κάθε αυτί. Πριν βάλεις οποιοδήποτε υγρό στον ακουστικό πόρο, ρώτησε γιατρό ή φαρμακοποιό και βεβαιώσου ότι δεν υπάρχει αντένδειξη.
Το CDC αναφέρει ότι οι σταγόνες στεγνώματος δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν υπάρχουν σωληνάκια αερισμού, τρύπα στο τύμπανο, ενεργή εξωτερική ωτίτιδα ή έκκριση από το αυτί. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης αν έχει προηγηθεί χειρουργείο ή τραυματισμός στο αυτί. Αν ήδη πονάς ή τρέχει υγρό, δεν δοκιμάζεις σταγόνες μόνη σου, επικοινωνείς με επαγγελματία υγείας.
Νερό στο αυτί ή εξωτερική ωτίτιδα;
Η αίσθηση πληρότητας αμέσως μετά τη βουτιά δεν σημαίνει αυτόματα λοίμωξη. Ο παρακάτω διαχωρισμός είναι ενδεικτικός και δεν αντικαθιστά την εξέταση με ωτοσκόπιο.
| Πιο συμβατό με παγιδευμένο νερό | Πιο συμβατό με εξωτερική ωτίτιδα |
|---|---|
| Ξεκινά αμέσως μετά το μπάνιο | Μπορεί να εξελιχθεί μέσα σε ώρες ή ημέρες |
| Υπάρχει αίσθηση νερού ή ήπιο βούλωμα | Υπάρχει φαγούρα, πόνος, κοκκινίλα ή πρήξιμο |
| Δεν υπάρχει έκκριση | Μπορεί να τρέχει διαυγές υγρό ή πύον |
| Βελτιώνεται όταν απομακρυνθεί το νερό | Ο πόνος συχνά αυξάνεται όταν τραβάς απαλά το εξωτερικό αυτί ή πιέζεις το μικρό εξόγκωμα μπροστά από τον πόρο |
| Δεν επιδεινώνεται σταδιακά | Το βούλωμα και η ακοή μπορεί να χειροτερεύουν καθώς πρήζεται ο πόρος |
Η American Academy of Otolaryngology, Head and Neck Surgery αναφέρει ως χαρακτηριστικά συμπτώματα τη φαγούρα, τον πόνο που χειροτερεύει με το τράβηγμα του εξωτερικού αυτιού, την έκκριση, την αίσθηση πληρότητας και τη μειωμένη ακοή. Αυτά τα σημάδια δεν επιβεβαιώνουν από μόνα τους τη διάγνωση, αλλά είναι λόγος να σταματήσεις τις βουτιές και να ζητήσεις εξέταση.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται γιατρό
Κλείσε ραντεβού με γιατρό ή ωτορινολαρυγγολόγο αν εμφανιστεί πόνος στο αυτί μετά το κολύμπι, φαγούρα που επιμένει, έκκριση, κοκκινίλα, πρήξιμο ή αισθητή αλλαγή στην ακοή. Το ίδιο ισχύει όταν το βούλωμα δεν υποχωρεί με ήπιο στέγνωμα ή επιδεινώνεται.
Αναζήτησε επείγουσα ιατρική βοήθεια αν υπάρχει:
- έντονος ή γρήγορα επιδεινούμενος πόνος,
- πυρετός,
- κοκκινίλα ή πρήξιμο που επεκτείνεται γύρω από το αυτί, στο πρόσωπο ή στον λαιμό,
- πόνος που απλώνεται προς το πρόσωπο, τον λαιμό ή το πλάι του κεφαλιού,
- πλήρες κλείσιμο του πόρου, έντονη μείωση ακοής ή πρησμένοι λεμφαδένες.
Η Mayo Clinic επισημαίνει ότι η έντονη ωταλγία και ο πυρετός χρειάζονται επείγουσα εκτίμηση. Επίσης, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, με διαβήτη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό έχουν αυξημένο κίνδυνο για σπάνιες αλλά σοβαρές επιπλοκές. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν περιμένεις να περάσει μόνο του ένα επίμονο ή έντονο σύμπτωμα.
Τι προσέχουμε στα παιδιά
Ένα μικρό παιδί μπορεί να μην πει ότι πονάει ή ότι το αυτί του είναι βουλωμένο. Ίσως το τρίβει, βάζει συχνά το δάχτυλο στην περιοχή, ενοχλείται όταν αγγίζεις το εξωτερικό αυτί ή πονά περισσότερο όταν μασά. Η American Academy of Pediatrics συνιστά επικοινωνία με τον παιδίατρο όταν υπάρχει πόνος ή υποψία για αυτί του κολυμβητή.
Μέχρι να δοθούν εξατομικευμένες οδηγίες, δεν βάζεις μπατονέτα, δεν δοκιμάζεις σπιτικές σταγόνες και αποφεύγεις την επιστροφή του παιδιού στο νερό. Αν η δυσκολία δεν είναι το αυτί αλλά η ίδια η επαφή με τη θάλασσα, το ήρεμο πλάνο πέντε βημάτων για τον φόβο του νερού βοηθά να οργανώσεις την παραλία χωρίς πίεση.
Τα συχνότερα λάθη που ερεθίζουν το αυτί
- Μπατονέτες, δάχτυλα και φουρκέτες: μπορεί να σπρώξουν το κερί βαθύτερα και να δημιουργήσουν μικρές εκδορές.
- Πιστολάκι σε υψηλή θερμοκρασία ή πολύ κοντά: αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού ή εγκαύματος.
- Προσπάθεια να αφαιρέσεις όλο το κερί: το κερί αποτελεί μέρος της φυσικής άμυνας του ακουστικού πόρου.
- Σταγόνες χωρίς έλεγχο του τυμπάνου: δεν είναι ασφαλείς για όλους, ιδίως με σωληνάκια, διάτρηση, χειρουργείο, πόνο ή έκκριση.
- Συνέχιση της κολύμβησης ενώ υπάρχουν συμπτώματα: η πρόσθετη υγρασία μπορεί να ερεθίσει περισσότερο τον πόρο και να καθυστερήσει την αξιολόγηση.
Μικρό checklist πρόληψης για θάλασσα και πισίνα
- Στέγνωσε τα αυτιά μετά από κάθε μπάνιο, με το κεφάλι στο πλάι και πετσέτα μόνο εξωτερικά.
- Αν παθαίνεις συχνά εξωτερική ωτίτιδα, συζήτησε με ωτορινολαρυγγολόγο για σωστά εφαρμοσμένες ωτοασπίδες κολύμβησης ή ειδικά εκμαγεία.
- Κράτησε ακουστικά και βοηθήματα ακοής καθαρά και στεγνά, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
- Μην κολυμπάς όταν υπάρχει επίσημη προειδοποίηση για ακατάλληλα νερά.
- Αν έχεις έκζεμα στον ακουστικό πόρο, πολύ κερί, πρόσφατη λοίμωξη ή επέμβαση, ζήτησε εξατομικευμένη συμβουλή πριν από τις βουτιές.
Το σωστό στέγνωμα είναι ήπιο και γίνεται στην είσοδο του αυτιού, όχι βαθιά μέσα στον πόρο. Αν το αυτί πονά, έχει έκκριση, πρήζεται ή ακούς αισθητά χειρότερα, η ασφαλής κίνηση δεν είναι ένα ακόμη τρικ στο σπίτι, αλλά η έγκαιρη εξέταση. Και για μια πιο ολοκληρωμένη καλοκαιρινή ρουτίνα ασφάλειας, δες ποια φάρμακα μπορεί να αυξήσουν τη φωτοευαισθησία στον ήλιο.
Σημείωση: Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση ή την εξατομικευμένη συμβουλή γιατρού, παιδιάτρου, ωτορινολαρυγγολόγου ή φαρμακοποιού.
