Πώς να μιλάς στα παιδιά για συναισθήματα χωρίς να υπερβάλεις

Η συζήτηση για τα συναισθήματα είναι ένα από τα πιο συχνά θέματα που απασχολούν τους γονείς. Πολλοί θέλουν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν όσα νιώθουν, αλλά φοβούνται μήπως το παρακάνουν, μήπως τα αγχώσουν ή μήπως μετατρέψουν κάθε μικρή δυσκολία σε μεγάλο ψυχολογικό θέμα. Η ισορροπία βρίσκεται στο πώς μιλάς, πότε μιλάς και τι σημασία δίνεις σε κάθε συναίσθημα.

Το ζητούμενο δεν είναι να αναλύονται όλα, αλλά να υπάρχει χώρος για έκφραση, με απλά λόγια και χωρίς υπερβολές.

Γιατί έχει σημασία ο τρόπος που μιλάς για τα συναισθήματα

Τα παιδιά μαθαίνουν τι είναι φυσιολογικό μέσα από τις αντιδράσεις των ενηλίκων. Όταν κάθε στεναχώρια αντιμετωπίζεται σαν κάτι πολύ σοβαρό, το παιδί μπορεί να αρχίσει να φοβάται τα ίδια του τα συναισθήματα. Αντίθετα, όταν αγνοούνται εντελώς, μαθαίνει ότι δεν αξίζει να μιλά για αυτά.

Ο σωστός τρόπος επικοινωνίας βοηθά το παιδί να καταλάβει ότι τα συναισθήματα είναι μέρος της καθημερινότητας και όχι κάτι που χρειάζεται πάντα ανάλυση ή δραματοποίηση. Αυτό χτίζει συναισθηματική ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.

Πότε χρειάζεται συζήτηση και πότε απλή αποδοχή

Δεν χρειάζεται κάθε συναίσθημα να γίνεται αφορμή για κουβέντα. Κάποιες φορές αρκεί μια απλή φράση αναγνώρισης.

Παραδείγματα:

• «Φαίνεσαι κουρασμένος σήμερα»
• «Μάλλον σε στενοχώρησε αυτό που έγινε»

Αυτές οι φράσεις δείχνουν κατανόηση χωρίς να πιέζουν το παιδί να μιλήσει περισσότερο αν δεν θέλει. Η συζήτηση είναι χρήσιμη όταν το παιδί δείχνει σύγχυση, ένταση που διαρκεί ή επαναλαμβανόμενες αντιδράσεις που το δυσκολεύουν στην καθημερινότητα.

Η αποδοχή χωρίς ανάλυση βοηθά το παιδί να νιώθει ότι δεν χρειάζεται πάντα να εξηγεί ή να δικαιολογεί όσα νιώθει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πρωινό άγχος πριν το σχολείο: Πώς να το μειώσεις αποτελεσματικά

Λέξεις που βοηθούν και λέξεις που μπερδεύουν

Ο τρόπος που ονομάζονται τα συναισθήματα παίζει σημαντικό ρόλο. Οι πολύ γενικές ή βαριές εκφράσεις μπορεί να δημιουργήσουν σύγχυση.

Χρήσιμο είναι να προτιμώνται απλές λέξεις όπως:

• χαρά
• λύπη
• θυμός
• απογοήτευση
• φόβος

Αντί για φράσεις όπως «είσαι τραυματισμένος ψυχολογικά» ή «έχεις μεγάλο άγχος», είναι πιο βοηθητικό να ειπωθεί «σε δυσκόλεψε αυτό» ή «σε έκανε να αγχωθείς λίγο».

Τα παιδιά καταλαβαίνουν καλύτερα τα συναισθήματα όταν συνδέονται με συγκεκριμένες καταστάσεις και όχι με ετικέτες.

Πώς να δείχνεις κατανόηση χωρίς να μεγαλοποιείς

Η κατανόηση δεν σημαίνει συμφωνία με κάθε αντίδραση. Μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει το συναίσθημα, χωρίς να ενισχύσει την ένταση.

Παράδειγμα:

• Αντί για «είναι λογικό να είσαι τόσο θυμωμένος, ήταν τρομερό αυτό που έγινε»
• Μπορεί να ειπωθεί «καταλαβαίνω ότι θύμωσες, ας δούμε πώς μπορούμε να το χειριστούμε»

Έτσι το παιδί μαθαίνει ότι το συναίσθημα είναι αποδεκτό, αλλά και ότι υπάρχει τρόπος διαχείρισης. Αυτό λειτουργεί καλύτερα από την υπερβολική επιβεβαίωση που μπορεί να παγιδεύσει το παιδί σε έντονα συναισθήματα.

Ο ρόλος του παραδείγματος στην καθημερινότητα

Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από όσα βλέπουν, παρά από όσα ακούν. Αν ο ενήλικας εκφράζει τα δικά του συναισθήματα με απλό και ήρεμο τρόπο, το παιδί ακολουθεί το ίδιο μοτίβο.

Παραδείγματα καθημερινής έκφρασης:

• «Σήμερα είμαι λίγο κουρασμένη, θα ξεκουραστώ και θα μου περάσει»
• «Εκνευρίστηκα πριν, αλλά τώρα νιώθω καλύτερα»

Με αυτόν τον τρόπο το παιδί καταλαβαίνει ότι τα συναισθήματα έρχονται και φεύγουν και δεν χρειάζονται πάντα μεγάλη συζήτηση ή ανησυχία.

Τι να αποφεύγεις όταν μιλάς για συναισθήματα

Υπάρχουν κάποιες συχνές παγίδες που κάνουν τη συζήτηση πιο βαριά από όσο χρειάζεται.

Καλό είναι να αποφεύγεται:

• Η συνεχής ερώτηση «πώς νιώθεις» χωρίς λόγο
• Η υπερβολική ανάλυση κάθε μικρού γεγονότος
• Οι συγκρίσεις με άλλα παιδιά
• Οι δραματικές εκφράσεις που δίνουν μεγαλύτερη σημασία από όση χρειάζεται

Όταν το παιδί νιώθει ότι κάθε συναίσθημα γίνεται θέμα, μπορεί να αρχίσει να κλείνεται ή να αντιδρά υπερβολικά.

Πώς να κλείνεις τη συζήτηση με ασφάλεια

Η συζήτηση για τα συναισθήματα δεν χρειάζεται πάντα λύση. Μερικές φορές αρκεί να κλείνει με μια αίσθηση σταθερότητας.

Φράσεις που βοηθούν:

• «Είμαι εδώ αν το χρειαστείς»
• «Αύριο θα είναι μια καινούργια μέρα»
• «Ό,τι κι αν νιώθεις, μπορούμε να το διαχειριστούμε»

Αυτό δίνει στο παιδί σιγουριά χωρίς να το φορτώνει με επιπλέον σκέψεις.

Συμπερασματικά

Το να μιλάς στα παιδιά για συναισθήματα χωρίς υπερβολές σημαίνει να ακούς, να αναγνωρίζεις και να δίνεις χώρο, χωρίς να μετατρέπεις κάθε συναίσθημα σε πρόβλημα προς ανάλυση. Με απλές λέξεις, σωστό timing και προσωπικό παράδειγμα, τα παιδιά μαθαίνουν να καταλαβαίνουν τον εαυτό τους με φυσικό τρόπο και χωρίς άγχος.