Υπάρχουν μέρες που δεν έχει συμβεί κάτι δραματικό, κι όμως νιώθεις εξαντλημένη. Το κινητό δεν σταματά να δονείται, οι ειδοποιήσεις πέφτουν βροχή, η δουλειά ζητά συνεχώς την προσοχή σου και ακόμα κι ένας απλός θόρυβος σε εκνευρίζει. Αν σου ακούγεται γνώριμο, τότε πιθανότατα βιώνεις overstimulation. Με απλά λόγια, είναι η κατάσταση όπου ο εγκέφαλος δέχεται περισσότερα ερεθίσματα απ’ όσα μπορεί να επεξεργαστεί άνετα.
Δεν πρόκειται για αδυναμία χαρακτήρα. Είναι μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση σε έναν κόσμο που λειτουργεί μόνιμα στο «τέρμα».
Τι είναι το overstimulation και γιατί μας αφορά όλους
Overstimulation σημαίνει υπερδιέγερση. Ο εγκέφαλος βομβαρδίζεται από ήχους, εικόνες, πληροφορίες, απαιτήσεις και συναισθήματα, χωρίς επαρκή χρόνο αποφόρτισης. Κάποτε αυτό συνέβαινε σπάνια. Σήμερα είναι σχεδόν καθημερινότητα.
Σκέψου το εξής. Ξυπνάς και πριν καν σηκωθείς από το κρεβάτι, βλέπεις emails, social media, ειδήσεις. Συνεχίζεις με δουλειά, multitasking, μηνύματα, deadlines. Το βράδυ, αντί για ηρεμία, ανοίγεις ξανά οθόνες. Ο εγκέφαλος δεν προλαβαίνει να «κλείσει».
Πώς καταλαβαίνεις ότι είσαι σε κατάσταση υπερδιέγερσης
Τα σημάδια δεν είναι πάντα προφανή. Συχνά τα μπερδεύουμε με άγχος ή κούραση.
Συχνά συμπτώματα overstimulation
- Ευερεθιστότητα χωρίς ξεκάθαρο λόγο
- Δυσκολία συγκέντρωσης, ακόμα και σε απλά πράγματα
- Αίσθηση ότι όλα σε κουράζουν, ακόμα και μια συζήτηση
- Πονοκέφαλοι ή σωματική ένταση
- Ανάγκη να απομονωθείς ξαφνικά
Προσωπικά, το καταλαβαίνω όταν ακόμα και ο ήχος μιας ειδοποίησης με κάνει να θέλω να πετάξω το κινητό μακριά. Εκεί είναι το καμπανάκι.
Γιατί το σύγχρονο lifestyle εντείνει το πρόβλημα
Δεν φταίει μόνο η τεχνολογία, αλλά παίζει τεράστιο ρόλο. Ζούμε σε ρυθμούς που δεν αφήνουν περιθώριο για παύση. Η συνεχής σύνδεση μάς κρατά σε εγρήγορση, ακόμα κι όταν δεν χρειάζεται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Trend fatigue και ψυχική υγεία: πώς η εναλλαγή τάσεων επηρεάζει τη διάθεσή σου
Παράγοντες που προκαλούν overstimulation
- Υπερβολική χρήση οθονών και social media
- Multitasking στη δουλειά και στο σπίτι
- Θόρυβος, φυσικός ή ψηφιακός
- Έλλειψη προσωπικού χρόνου χωρίς ερεθίσματα
- Πίεση για άμεσες απαντήσεις και διαρκή διαθεσιμότητα
Ο εγκέφαλος δεν έχει εξελιχθεί για να λειτουργεί έτσι. Χρειάζεται εναλλαγή έντασης και ηρεμίας.
Πώς επηρεάζει την ψυχική και σωματική υγεία
Όταν το overstimulation γίνεται χρόνια κατάσταση, αρχίζει να επηρεάζει βαθύτερα επίπεδα. Δεν μιλάμε μόνο για κακή διάθεση.
Μπορεί να αυξήσει το άγχος, να επηρεάσει τον ύπνο και να μειώσει την αντοχή στο στρες. Σωματικά, το σώμα παραμένει σε κατάσταση συναγερμού, κάτι που οδηγεί σε κόπωση και ένταση. Μακροπρόθεσμα, αυτό το «λίγο παραπάνω» γίνεται πολύ.
Πρακτικοί τρόποι για να μειώσεις το overstimulation
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τη ζωή σου από τη μία μέρα στην άλλη. Μικρές, συνειδητές κινήσεις κάνουν τεράστια διαφορά.
1. Δημιούργησε μικρά διαλείμματα σιωπής
Ακόμα και πέντε λεπτά χωρίς οθόνες, χωρίς μουσική, χωρίς συνομιλία, βοηθούν τον εγκέφαλο να επανέλθει. Κλείσε τα πάντα και απλώς κάτσε.
2. Μείωσε ταυτόχρονες δραστηριότητες
Το multitasking δείχνει παραγωγικό, αλλά εξαντλεί. Δοκίμασε να κάνεις ένα πράγμα τη φορά, έστω για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα.
3. Φίλτραρε τα ερεθίσματα
Δεν χρειάζεται να βλέπεις όλες τις ειδήσεις ή να απαντάς άμεσα σε όλα. Κλείσε ειδοποιήσεις που δεν είναι απαραίτητες. Είναι πιο απελευθερωτικό απ’ όσο ακούγεται.
4. Δημιούργησε ένα «ήσυχο» τελετουργικό
Μπορεί να είναι ένας καφές χωρίς κινητό, ένα μικρό περπάτημα ή λίγα λεπτά διατάσεων. Το σημαντικό είναι να επαναλαμβάνεται καθημερινά.
5. Άκου το σώμα σου
Αν νιώθεις υπερβολική ένταση, σταμάτα πριν εξαντληθείς. Το overstimulation δεν φεύγει αν το αγνοήσεις.
Overstimulation και ενοχές, γιατί δεν χρειάζονται
Πολλοί νιώθουν ενοχές όταν χρειάζονται απομόνωση. Σαν να είναι αντικοινωνικό ή τεμπέλικο. Δεν είναι. Είναι αυτοφροντίδα. Η ανάγκη για λιγότερα ερεθίσματα δεν σημαίνει ότι δεν αντέχεις. Σημαίνει ότι καταλαβαίνεις τα όριά σου.
Τελικά, πώς βρίσκεις ισορροπία
Δεν ζούμε σε κόσμο χωρίς θόρυβο και πληροφορία. Ο στόχος δεν είναι η απόλυτη ησυχία, αλλά η ισορροπία. Να ξέρεις πότε είναι αρκετά. Να αναγνωρίζεις πότε όλα γίνονται «λίγο παραπάνω» και να κάνεις ένα βήμα πίσω, χωρίς ενοχές.
Το overstimulation δεν είναι μόδα. Είναι σήμα. Και αξίζει να το ακούς.
